Waarom steeds meer christenen afstand nemen van het christenzionistische narratief

De discussie over Israël binnen evangelische en reformatorische kringen bereikt een nieuw kookpunt. Aanleiding is een reactie van dominee Oscar Lohuis op uitspraken van ds. Ernst Leeftink, die stelde dat Palestijnse christenen te weinig aandacht krijgen en dat Israël binnen veel christelijke kringen vaak te kritiekloos wordt gesteund.

Lohuis verwerpt die kritiek en stelt dat Leeftink een onvolledig beeld schetst van Israël, de situatie op de Westbank en de positie van christenen in het Midden-Oosten.

Toch lijkt de werkelijkheid buiten de kerkelijke discussies snel te veranderen.

Waar christenen vroeger grotendeels afhankelijk waren van traditionele media en kerkelijke leiders voor informatie over Israël, worden vandaag dagelijks beelden verspreid via sociale media, onafhankelijke journalisten en inwoners van het gebied zelf.

Daardoor worden velen geconfronteerd met beelden van bombardementen, verwoeste woonwijken, dode burgers, vluchtelingenkampen en humanitaire nood. Of men het politieke verhaal achter deze gebeurtenissen nu accepteert of niet, steeds meer christenen stellen de vraag:

"Kan dit werkelijk overeenkomen met het karakter van God zoals geopenbaard in Jezus Christus?"

Voor velen wordt het steeds moeilijker om onvoorwaardelijke steun aan de Israëlische staat te verenigen met de Bijbelse oproep tot rechtvaardigheid, barmhartigheid en liefde voor de vreemdeling.

Een belangrijk punt van discussie is het onderscheid tussen het Israël van de Bijbel en de moderne staat Israël.

Christenzionistische leraren hebben decennialang geleerd dat de huidige staat Israël rechtstreeks gelijkgesteld kan worden aan Gods verbondsvolk uit de Schrift. Maar steeds meer theologen en Bijbelstudenten plaatsen daar vraagtekens bij.

Zij wijzen erop dat het Nieuwe Testament de focus verlegt van een etnische natie naar geloof in Christus.

Zo schrijft Paulus:

En:

Volgens deze visie is Gods volk uiteindelijk niet gebaseerd op nationaliteit, maar op geloof.

Een ander punt dat steeds vaker wordt genoemd, is de positie van Palestijnse christenen.

Terwijl veel westerse christenen zich sterk identificeren met Israël, voelen Palestijnse christenen zich vaak genegeerd. Hun kerken bestaan al eeuwen in het gebied waar Jezus leefde, maar hun stem krijgt in veel christelijke media nauwelijks aandacht.

Critici stellen dat wanneer christenen spreken over het Heilige Land, zij vaak spreken alsof er alleen Joden en moslims wonen, terwijl er ook een eeuwenoude christelijke gemeenschap aanwezig is.

Dat was precies één van de punten die ds. Ernst Leeftink naar voren bracht.

Binnen evangelisch Nederland lijkt een groeiende kloof zichtbaar.

Aan de ene kant staan predikers die blijven vasthouden aan een sterke theologische verbondenheid met Israël.

Aan de andere kant staat een groeiende groep christenen die zich afvraagt of die positie nog houdbaar is in het licht van de gebeurtenissen die zij dagelijks zien.

Voor deze groep draait de vraag niet meer om geopolitiek, maar om Bijbelse principes.

Wanneer burgers sterven, kinderen worden begraven en complete woongebieden worden verwoest, vragen zij zich af of christenen nog wel met dezelfde maat meten die zij op andere landen zouden toepassen.

Critici van het christenzionisme menen dat sommige bekende predikers moeite hebben om afstand te nemen van jarenlang onderwijs over Israël.

Volgens hen wordt het steeds lastiger om het traditionele narratief overeind te houden nu steeds meer christenen zelf onderzoek doen en de gebeurtenissen met eigen ogen volgen.

Zij stellen dat de discussie allang niet meer gaat over steun aan Joden als volk, maar over de vraag of een moderne staat immuun mag zijn voor kritiek.

Voor deze critici is het antwoord duidelijk: geen enkele overheid, geen enkel volk en geen enkele natie staat boven Gods maatstaf van rechtvaardigheid.

De discussie tussen ds. Ernst Leeftink en dominee Oscar Lohuis laat zien dat het debat over Israël niet langer een randonderwerp is binnen de kerk. Steeds meer christenen stellen kritische vragen over wat zij zien gebeuren en over de manier waarop daar jarenlang binnen bepaalde kringen over is gesproken.

Of die ontwikkeling zal leiden tot een fundamentele herziening van het christenzionisme, moet nog blijken. Maar één ding is duidelijk: waar vroeger vooral werd geluisterd naar predikers, kijken veel christenen vandaag eerst naar de feiten op hun scherm en leggen die vervolgens naast de Bijbel.

En juist daar ontstaat een gesprek dat niet langer eenvoudig kan worden afgedaan met oude antwoorden.