Nederland – Volgens een nieuw onderzoek van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) is het online antisemitisme de afgelopen jaren sterk toegenomen. In een televisie-interview lichtte directeur Naomi Mestrum toe dat vooral sinds de aanslagen van 7 oktober 2023 een duidelijke omslag zichtbaar is. Waar antisemitische uitingen voorheen vaker voorkwamen in complottheorieën, zou de haat zich sindsdien veel openlijker manifesteren op sociale media.

Volgens het onderzoek blijft het niet bij online berichten. Ook in de samenleving zouden Joden vaker te maken krijgen met scheldpartijen, intimidatie en discriminatie. Daarom pleit het CIDI voor strengere regelgeving voor sociale media en een hardere aanpak van online haat.

Elke vorm van haat of geweld tegen mensen vanwege hun afkomst is verwerpelijk. Daarover bestaat weinig discussie. Toch roept dit onderwerp ook een andere vraag op, die in het maatschappelijke debat steeds vaker naar voren komt:

Wat verstaan we eigenlijk onder antisemitisme?

De oorspronkelijke betekenis van 'Semiet'

Het woord Semiet is afgeleid van Sem, één van de drie zonen van Noach.

Genesis 10:1 (STV)
"Dit nu zijn de geboorten der zonen van Noach: Sem, Cham en Jafeth..."

Vanuit Sem ontstonden volgens de Bijbel verschillende volken. Eeuwen later werd de term Semitisch gebruikt als taalkundige aanduiding voor een groep volken die Semitische talen spreken, waaronder Hebreeuws, Aramees en Arabisch.

Dat betekent dat de historische betekenis van het woord Semiet veel breder is dan alleen het Joodse volk.

Hoe wordt het woord vandaag gebruikt?

In het huidige taalgebruik betekent antisemitisme vrijwel altijd: haat, discriminatie of vijandigheid tegenover Joden. Dat is ook de definitie die door overheden, media en maatschappelijke organisaties wordt gehanteerd.

Toch ontstaat juist hier regelmatig discussie.

Steeds meer christenen geven aan dat zij het gevoel hebben dat de term tegenwoordig soms ook wordt gebruikt voor mensen die helemaal geen haat tegen Joden hebben, maar vanuit hun geloof een andere theologische overtuiging uitdragen.

Theologie is niet hetzelfde als haat

Een voorbeeld daarvan is de overtuiging dat God tegenwoordig niet twee verschillende wegen tot behoud heeft: één voor Joden en één voor de overige volken.

Veel christenen geloven juist dat de Bijbel leert dat iedereen, ongeacht afkomst, redding nodig heeft door Jezus Christus.

Romeinen 10:12 (STV)
"Want er is geen onderscheid, noch van Jood noch van Griek; want eenzelfde is Heere van allen, rijk zijnde over allen, die Hem aanroepen."

En Petrus verklaart:

Handelingen 4:12 (STV)
"En de zaligheid is in geen Ander; want er is ook onder den hemel geen andere Naam, Die onder de mensen gegeven is, door Welken wij moeten zalig worden."

Vanuit dat standpunt zeggen veel christenen niet dat zij Joden haten, maar juist dat Joden, net als alle andere mensen, het Evangelie nodig hebben.

Wanneer wordt kritiek antisemitisme?

Ook politieke kritiek op de staat Israël leidt regelmatig tot discussies. Niet iedere kritiek op het beleid van een regering is automatisch haat tegen een volk. Tegelijk kan kritiek wel omslaan in antisemitisme wanneer Joden als volk verantwoordelijk worden gehouden, worden beledigd of worden gediscrimineerd vanwege hun afkomst.

Juist daarom is het belangrijk onderscheid te blijven maken tussen:

  • daadwerkelijke Jodenhaat;
  • politieke kritiek;
  • en theologische overtuigingen.

Wanneer deze begrippen door elkaar gaan lopen, ontstaat het risico dat een Bijbels standpunt of een politiek meningsverschil automatisch als antisemitisme wordt bestempeld, terwijl er geen sprake is van haat tegen Joden als volk.

De Bijbelse opdracht

De Bijbel roept christenen niet op om enig volk te haten.

Integendeel:

Galaten 3:28 (STV)
"Daarin is noch Jood noch Griek... want gij allen zijt één in Christus Jezus."

En Jezus Zelf zegt:

Johannes 14:6 (STV)
"Ik ben de Weg, en de Waarheid, en het Leven; niemand komt tot den Vader dan door Mij."

Conclusie

Het is belangrijk zorgvuldig om te gaan met het begrip antisemitisme. De historische betekenis van het woord is breder dan het huidige gebruik, en niet iedere politieke of theologische kritiek op Israël of het Jodendom is automatisch een uiting van Jodenhaat. Een eerlijk maatschappelijk debat vraagt daarom om duidelijke definities, zodat daadwerkelijke haat kan worden bestreden zonder dat principiële geloofsovertuigingen of inhoudelijke discussies onterecht onder dezelfde noemer worden geplaatst.