Een veelgehoorde vraag is: wat is nu eigenlijk een christengemeente? De grote, traditionele stromingen zoals de PKN of de Katholieke Kerk kent bijna iedereen, maar christengemeenten zijn een stuk minder bekend. Daarom volgt hier een uitleg over wat een christengemeente is en hoe deze gemeenten doorgaans functioneren.
De gemeente is volgens de Bijbel geen menselijk instituut, maar Gods eigen huis. Paulus schrijft:
1 Timotheüs 3:15
„Maar voor het geval dat ik langer wegblijf, weet u nu hoe men zich moet gedragen in het huis van God, dat is de gemeente van de levende God, zuil en fundament van de waarheid.”
Zelfstandig, geleid door oudsten
De meeste christengemeenten in Nederland zijn zelfstandige gemeenten. Je zou ze kunnen vergelijken met de independent baptists in Amerika: ook zij staan op zichzelf. Er is dus geen kerkelijk instituut dat van bovenaf de zaken bepaalt. Wel zien christengemeenten zichzelf als onderdeel van het Lichaam van Christus. Een christengemeente wordt meestal geleid door een team van oudsten, die zich laten leiden door Jezus Christus en Zijn Woord.
Misschien wel het allerbelangrijkste kenmerk van een Bijbelgetrouwe gemeente is dat er ruimte blijft voor bekering. Door de tijd heen kan een gemeente afwijken van de gezonde Bijbelse leer. De kracht zit er juist in dat een gemeente zich opnieuw laat corrigeren door Gods Woord, in plaats van vast te houden aan het eigen gelijk. Dat kenmerkt een Bijbelgetrouwe gemeente: niet de overtuiging dat men de enige ware waarheid bezit, maar de bereidheid om zichzelf voortdurend te toetsen aan de Bijbel.
Ligt sektevorming dan niet op de loer?
Een veelgehoord bezwaar tegen een zelfstandige gemeente is dat sektevorming op de loer ligt. Dat is een terecht aandachtspunt. Mensen blijven immers feilbaar en het komt voor dat het misgaat. Juist daarom is een geestelijk volwassen oudstenteam belangrijk: oudsten die elkaar bevragen en toetsen.
Toetsen betekent niet dat men elkaar voortdurend de maat neemt. Het gaat om toetsing aan de Bijbel. Daarin staan duidelijke richtlijnen over wat het betekent om gemeente te zijn en leiding te geven. Om die reden kiezen veel christengemeenten er bewust voor om niet één leider alle beslissingen te laten nemen. Een dergelijke structuur zou het risico op ongezonde machtsvorming juist kunnen vergroten.
Geen lidmaatschap, geen verplichting
Veel christengemeenten werken niet met een formeel lidmaatschap. Mensen zijn vrij om te komen en te gaan. Vanuit Bijbels perspectief wordt het geloof gezien als de verbinding met de wereldwijde gemeente van Christus; ongeacht waar iemand samenkomt, behoort hij of zij door het geloof tot die ene wereldwijde kerk.
Ook worden doorgaans geen financiële verplichtingen opgelegd. God vraagt mensen te geven van wat zij kunnen missen, waarbij iedere christen een eigen verantwoordelijkheid heeft tegenover God, niet tegenover een kerkelijke organisatie. In Handelingen 4 wordt beschreven hoe gelovigen vrijwillig bezittingen verkochten en de opbrengst beschikbaar stelden, zodat niemand gebrek hoefde te lijden. Tegelijk laat Handelingen 5 zien dat eerlijkheid daarin essentieel is.
Om dezelfde reden wijzen veel christengemeenten het welvaartsevangelie af: de gedachte dat financiële giften automatisch leiden tot materiële zegen. Een leven in gehoorzaamheid aan God brengt volgens de Bijbel zeker zegen, maar dat betekent niet dat ziekte, pijn of verdriet verdwijnen. Mensen leven immers nog altijd in een gebroken wereld.
Naar de maatstaven van deze tijd zou de gemeente uit Handelingen 4 al snel een sekte genoemd kunnen worden. Wie op een verjaardag vertelt dat hij alles heeft verkocht en het geld aan de oudsten heeft gegeven, zal waarschijnlijk op onbegrip stuiten. Toch worden deze principes in de Bijbel gepresenteerd als middelen waardoor niemand tekort hoeft te komen. Het laat zien hoe vergaande onderlinge liefde en zorg eruit kunnen zien.
Invulling van het gemeente-zijn
Christengemeenten kennen doorgaans geen vaste liturgie. In de ene gemeente wordt een kwartier gezongen, in de andere een half uur. De ene preek duurt een uur, de andere een half uur. Sommige gemeenten gebruiken uitsluitend de Statenvertaling, terwijl andere juist meerdere vertalingen naast elkaar leggen.
Waarom is dat zo? Omdat de Bijbel geen vaste liturgie voorschrijft. Gemeenten hebben daarin vrijheid om vorm te geven aan hun samenkomsten op een manier die bij hen past. Het belangrijkste is dat God wordt grootgemaakt, en dat kan op verschillende manieren gebeuren.
Tegelijk is die vrijheid niet onbeperkt. In 1 Korinthe 11 tot en met 14 geeft Paulus verschillende principes voor de samenkomst. Er hoort ruimte te zijn voor profetie, voor een lied of een getuigenis. Maar Paulus benadrukt ook dat alles ordelijk moet verlopen, want God is geen God van wanorde, maar van vrede.
Zijn christengemeenten de ware kerk?
Nee. De ene perfecte kerk bestaat niet op aarde, omdat mensen fouten maken. Toch betekent dat niet dat gemeenten zich daarbij neerleggen. Met de hulp van de Heilige Geest en Gods Woord streven christenen ernaar om als gemeente te leven zoals God dat van Zijn kinderen verlangt.
De Bijbel beschrijft de gemeente als één geestelijk bouwwerk waarvan Christus het fundament en middelpunt is:
Efeze 2:19-22
„Zo bent u dan niet meer vreemdelingen en bijwoners, maar medeburgers van de heiligen en huisgenoten van God, gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, waarvan Jezus Christus Zelf de hoeksteen is, en op Wie het hele gebouw, goed samengevoegd, verrijst tot een heilige tempel in de Heere; op Wie ook u mede gebouwd wordt tot een woning van God, in de Geest.”
Daarom vraagt gemeente-zijn om voortdurende bekering (metanoia: vernieuwing van denken), om de bereidheid elkaar in liefde te corrigeren en om alles in gebed neer te leggen bij het Hoofd van de gemeente: Jezus Christus.
Kolossenzen 1:18
„En Hij is het hoofd van het lichaam, namelijk van de gemeente, Hij, Die het begin is, de Eerstgeborene uit de doden, opdat Hij in allen de Eerste zou zijn.”
Bron: https://www.cgbruchem.nl/media/artikelen/wat-is-een-christengemeente